Techniczność tłumaczenia

językKiedy jesteśmy poza granicami naszego kraju i wsłuchujemy się w mowę obcą, zauważamy pewną z pozoru oczywistą prawidłowość, mianowicie częściową nieprzekładalność dwóch języków. Na co dzień zdajemy sobie sprawę z istnienia poszczególnych grup społecznych, ich obyczajów, kultury i tradycji oraz języków. Jednak wówczas nie zastanawiamy się nad przekładem, jego możliwościami i ograniczeniami. Dopiero kiedy zostajemy rzuceni na głęboką wodę i z podstawową lub znikomą znajomością języka obcego musimy się porozumieć z innymi ludźmi. Okazuje się, że choćbyśmy bardzo chcieli tłumaczyć słowo po słowie, nie będziemy w stanie za każdym razem zachować pierwotnego sensu wypowiedzi. Ten zadziwiający fakt wynika nie tylko ze składni, gramatyki i fonetyki, ale również z pewnych przyzwyczajeń, historii i zwyczajów danej grupy społecznej. Język ewoluuje bowiem wraz z jej kulturą oraz wytworami i mentalnością ludzi. Jest on przede wszystkim narzędziem w komunikacji i dlatego ma być po pierwsze praktyczny i maksymalnie zrozumiały dla tej grupy. Artyści mogą się spierać, mówiąc, że język musi być ozdobny i wyszukany, ale fundamentalna funkcją mowy było i jest porozumienie. Język miał więc zawsze wymiar pragmatyczny. Dopiero później zdecydowaliśmy o tym, co jest piękne i oryginalne, a co nie.

Nieprzekładalność jednej mowy na drugą dotyczy nie tylko idiomów, czyli wyrażeń, które mogą mieć swój odpowiednik znaczeniowy w drugim języku, ale nie da się ich przetłumaczyć słowo po słowie. Bardzo często dotyczy to również samych przyimków. Dla każdego języka mogą być one odmieniane lub nie, ale prawie zawsze stanowią problem dla osób, które właśnie uczą się obcej mowy. Trudność stanowi również odmiana przez przypadki. Nie każdy język posiada taka funkcję. Angielski jest uważany za jeden z prostszych języków, ponieważ jest dość intuicyjny. Rzeczowniki i czasowniki przeważnie nie są odmieniane i występują w prostej formie, którą łatwo przyswoić obcokrajowcom.

Język angielski jest prostszy również dlatego, że zazwyczaj jego naukę rozpoczynamy w wieku szkolnym lub przedszkolnym. Im jesteśmy młodsi, tym mniej refleksyjnie przyswajamy dany język. Okazuje się, że taka nauka jest najbardziej efektywna. Nie tłumaczymy wówczas słowo po słowie, nie zwracamy uwagi na różnice, nie skupiamy się na niuansach, a po prostu zaczynamy mówić. Im jesteśmy starsi, tym bardziej dziwimy się różnego rodzaju regułom i formom. Oczekujemy, że wszystko będzie logiczne i zbliżone do naszej mowy ojczystej. Trudno nam zrozumieć, że niektóre języki posiadają takie, a nie inne zasady gramatyczne. Dlatego też dzieciom jest dużo łatwiej nauczyć się obcej mowy, bez zadawania zbędnych pytań.

Jeżeli nie przyswoiliśmy obcej mowy zawczasu, możemy skorzystać z usług tłumacza, który sporządzi profesjonalny przekład w dowolnej formie, czy to ustnej czy pisanej. Kompetencje i predyspozycje każdego tłumacza są różne. Tłumaczenia techniczne, przysięgłe, ustne i pisane wymagają pewnych zdolności i możliwości. Każda osoba wykonująca tłumaczenie ustne powinna być bardzo odporna na stres oraz charakteryzować się podzielnością uwagi, ponieważ w tym samym czasie musi ona słuchać, tłumaczyć oraz mówić. Jednak bez względu na wszystko, przekład nie jest prostą czynnością. Tłumacz nie może jedynie opanować reguł gramatycznych oraz poznać znaczenie poszczególnych słów i wyrażeń. Musi przede wszystkim wykazać się znajomością kultury danego kraju oraz tak często, jak to możliwe uczestniczyć w niej, poznając nowe wyrazy i poszczególne przypadku ich użycia. Tłumacz nigdy nie kończy swojej edukacji na szkole wyższej. Nawet jeśli posiada dyplom lub dwa, musi nieustannie poszerzać swoje kompetencje, rozciągając tym samym zasób słownictwa. Partycypacja w danej kulturze oraz zapoznawanie się z literaturą danej grupy społecznej jest niezwykle ważne. Dzięki temu tłumacz jest na bieżąco ze wszelkimi zmianami, jakie zachodzą w konkretnym języku. Posługiwanie się mową obcą musi być ciągłe, cykliczne lub co najmniej regularne. Tak samo zresztą dzieje się w przypadku języka ojczystego. Kiedy wyjeżdżamy na dłużej z kraju i nie mam kontaktu z dawnym językiem, nabieramy nowego akcentu, a formułowanie zdań przychodzi nam coraz trudniej. Dlatego też zawsze jedna mowa jest w danym momencie życia dominująca. Osoby dwujęzyczne posiadają zdolność do porozumiewania się za pomocą jednej i drugiej, ale formułują myśli w jednym języku.

techniczneOprócz tych podstawowych zdolności oraz wymagań, każdy tłumacz musi posiadać swoja specjalizację. Tłumaczenia techniczne na przykład muszą być przeprowadzone profesjonalnie, a osoba dokonująca przekładu musi wykazać się znajomością fachowego słownictwa z zakresu danej dziedziny naukowej. Nie jest to proste zadanie, bowiem tłumaczenia techniczne dotyczą przeważnie tekstów trudnych. Tłumacz musi zatem posiadać wiedzę dotyczącą konkretnej branży, aby wiedzieć, o czym pisze. Tego typu przekład może być zarówno ustny, jak i pisemny. Dotyczy to również tłumacza przysięgłego, który swoja specjalna pieczęcią ma moc potwierdzania zgodności tłumaczenia z oryginałem. Dzięki niemu możemy przełożyć każdy dokument, taki jak dyplom, certyfikat, akt urodzenia, licencje i wiele innych. Z usług tłumacza przysięgłego korzystamy najczęściej podczas rozpraw sądowych oraz kiedy szukamy pracy poza granicami kraju.

Ostatnio coraz bardziej popularne są tłumaczenia automatyczne, które przeprowadza program komputerowy. Konkretna aplikacja posiada bazę danych, złożona z słów i wyrażeń i na tej postawie dokonuje przekładu nawet kilkuzdaniowego tekstu. Takie tłumaczenia nie są jednak pozbawione błędów i wad. Dokładny przekład musi zostać wykonany przez człowieka, który ma nieustanny kontakt z danym językiem, najlepiej w określonej dziedzinie naukowej. Tłumaczenia techniczne są zazwyczaj przeprowadzane przez osoby, które ukończyły studia wyższe dwoma dyplomami, filologicznym i specjalistycznym. Z takiego sposobu przekładu korzystamy najczęściej w branży medycznej, chemicznej oraz rolniczej.